Pardon

9 maja 1945 przez ulice Moskwy defilowali wraz z żołnierzami Armii Czerwonej także żołnierze Ludowego Wojska Polskiego. Jednakże nie byli oni jedynymi Polakami przebywającymi wówczas w stolicy Kraju Rad.

Kilka przecznic od Placu Czerwonego, w lochach Łubianki siedziało szesnastu przywódców polskiego państwa podziemnego. Byli wśród nich m.in. ostatni dowódca AK generał Leopold Okulicki, Jan S. Jankowski – Delegat Rządu na Kraj oraz Kazimierz Pużak – przewodniczący Rady Jedności Narodowej. Polacy zostali podstępnie ujęci przez NKWD w marcu 1945 roku. Kiedy świat świętował zwycięstwo nad III Rzeszą, polscy bohaterowie walki o wolność byli torturowani w celu wydobycia fałszywych zeznań.

Podobny los był udziałem tysięcy polskich patriotów. W ślad za "wyzwoleńczą" Armią Czerwoną do naszego kraju wkraczali bowiem enkawudziści bezwzględnie rozprawiający się z oporem wobec nowej okupacji.

Zresztą, nie trzeba było wcale stawać do walki z komunistami, by stać się ofiarami represji. Sowieci pierwszy raz wystąpili przeciwko tym polskim partyzantom, którzy im pomogli. W lipcu 1944 roku oddziały AK wspólnie z Armią Czerwoną zdobyły Wilno. Póki trwała bitwa, Sowieci byli bardzo przyjaźni. Jednakże natychmiast po zajęciu miasta komuniści zdarli z budynków biało-czerwone flagi i zaczęli aresztować polskich żołnierzy. Ludzie, którzy przez pięć lat walczyli przeciw Niemcom zostali zesłani na Kołymę.

Podobny scenariusz powtarzał się przez kolejne tygodnie na całej długości frontu. Polskie oddziały atakowały tyły Wehrmachtu, a po wspólnym zwycięstwie Sowieci naszych żołnierzy otaczali, rozbrajali i zabijali bądź wywozili. Partyzantom pozostawała tylko dalsza walka – aż do śmierci.

Oczywiście, "Żołnierze Wyklęci" nie mieli większych szans z potęgą Armii Czerwonej i NKWD. Czasem jednak odnosili spektakularne sukcesy. W kontekście naszego dzisiejszego tematu symbolicznego znaczenia nabiera bitwa pod Kuryłówką z 7 maja 1945 roku. Tego samego dnia, gdy w dalekim Reims Niemcy podpisywali akt kapitulacji na froncie zachodnim, Polacy walczyli z nowym okupantem. Po Kuryłówką na Podkarpaciu oddział partyzantów starł się z obławą NKWD. Po siedmiu godzinach walki Sowieci stracili kilkudziesięciu ludzi zostali zmuszeni do ucieczki. Polacy stracili tylko pięciu ludzi. Jednak, gdy partyzanci przeszli na inne pozycje, enkawudziści wrócili i wymordowali wielu mieszkańców okolicznych wsi.

Właśnie, terror stosowany przez Sowietów wobec polskiej ludności cywilnej często nie odbiegał od wzorów nazistowskich. Najbardziej znanym (teraz, bo przez lata była to najgłębiej strzeżona tajemnica) przykładem komunistycznej zbrodni jest tzw. obława augustowska. W lipcu 1945 roku sowieccy żołnierze w okolicach Augustowa urządzili polowanie na mieszkańców wsi podejrzewanych o wspieranie partyzantów. Około 2 tys. osób aresztowano, a spośród nich 600 zamordowano. Grobu tych ludzi do tej pory nie odnaleziono.

Tak wyglądała "zwycięska" Polska w 1945 roku: bitwy, aresztowania, wywózki, masowe zbrodnie. Ale nawet gdyby nasz kraj nie znalazł się wówczas pod nową okupacją, to i tak trudno byłoby go uznać za zwycięzcę. Rzeczpospolita poniosła w II wojnie światowej straty o niewyobrażalnej skali. Z każdego tysiąca obywateli Polski zginęło 220 osób (najwyższy współczynnik na świecie) – łącznie śmierć poniosło ponad 6 milionów ludzi mieszkających w II RP. Dopiero po czterdziestu latach uzupełniliśmy te straty demograficzne.

Straty materialne także były gigantyczne. Polska straciła około 40 proc. majątku narodowego. Podczas wojny zniszczeniu uległo milion domów i mieszkań oraz większość fabryk. Okupanci nie przepuścili nawet zwierzętom hodowlanym – Polska została ogołocona z milionów sztuk krów, koni i owiec. Te wszystkie straty trzeba było nadrabiać przez dekady – i tak naprawdę nigdy nie nadrobiono. Wystarczy zwrócić uwagę na fakt, iż w 1939 roku PKB Hiszpanii było takie samo jak Polski – a teraz jest trzy razy wyższe (oczywiście, lata komunizmu też zrobiły swoje).

Jan Ciechanowski, waszyngtoński ambasador RP w latach 1941-45 podsumował los naszego kraju krótko: "Polska została pokonana w obozie zwycięzców". Jeśli Polacy w jakiś sposób mogą uznawać się za zwycięzców, to tylko dzięki temu, że przetrwali jako naród.