Pardon

Ktoś może powiedzieć, że to przecież szokująca liczba – dziesięć procent studentów prawa gotowych do jego złamania. Owszem, ale postęp jest znaczny. Jeszcze w 1997 roku posługiwać się łapówkami było gotowych niemal 40 proc. studentów. Co zresztą dużo mówi o obecnym środowisku prawniczym – ci wszyscy gotowi do popełnienia przestępstwa młodzi ludzie są teraz radcami prawnymi, adwokatami, prokuratorami. A część zapewne i sędziami. Powinniśmy się więc cieszyć z wyników nowych badań socjologicznych "Studenci prawa o swoich studiach i perspektywach zawodowych", do których dotarła "Gazeta Wyborcza". Czy jednak naprawdę są powody do zadowolenia?

Owszem, 11 lat temu wyglądało to tragicznie:

W 1997 r. aż 38,4 proc. badanych studentów V roku akceptowało wręczenie łapówek, a co dziesiąty "dla dobra klienta" posłużyłby się przekupstwem bez wahania. "To, co nazywane jest górnolotnie »dobrem klienta «, oznaczałoby tu raczej własny interes, o który trzeba dbać bez względu na »koszty «" - czytamy w raporcie z tamtych badań. Portret przyszłego prawnika wręczającego łapówki narysowany został wtedy tak: to ludzie najbardziej dynamiczni, którzy chcą osiągnąć sukces przy użyciu wszelkich dostępnych środków.

Teraz jest, teoretycznie, dużo lepiej:

Akceptacja dla korupcji maleje, a wyraźnie rośnie postawa legalizmu wobec prawa i państwa. Co dziesiąty student zaakceptowałby przekupstwo jako formę działania "dla dobra klienta". Ale trzy piąte pytanych zdecydowanie mówi łapówkom - nie. Spadł też znacznie odsetek "kombinatorów", tych, którzy szukaliby innego rozwiązania. Mógł się za tym także kryć jakiś sposób obejścia prawa.

Co wpłynęło na zmianę postawy studentów? Socjologowie nie udzielają jednoznacznego wyjaśnienia. Moim zdaniem warto zwrócić uwagę na fakt, iż w 1997 niecałe 1 proc. ankietowanych stwierdziło, że gdyby zaproponowano im zapłacenie łapówki to powiadomili by odpowiednie służby. Tymczasem teraz próbę popełnienia przestępstwa zgłosiłoby aż 20 proc. badanych osób.

Czyżby jednak opłacało się powoływać Centralne Biuro Antykorupcyjne? Wraz z powstaniem CBA bez wątpienia zmienił się klimat wokół korupcji. Ci, którzy kiedyś łamaliby prawo z uśmiechem na ustach, teraz zaczęli się bać. Bo przecież zachęcający do wręczenia łapówki klient może okazać się prowokatorem. Jak wykazują badania, studenci prawa to wyjątkowo pragmatyczni ludzie. Szybko dostosowali się do nowych warunków. I czekają, aż CBA przestanie być problemem.

Bo w to, że prawnik nie musi być łamiącym prawo kłamcą sami nie wierzą:

W którym z zawodów to nieczyste posługiwanie się prawem dominuje? - dociekali socjologowie. Studenci nie mieli wątpliwości: wśród adwokatów (blisko połowa wskazań). Choć to jeden z najbardziej pożądanych zawodów, kojarzy im się źle. W teście niedokończonych zdań pisali: adwokaci często nadużywają prawa, kłamią, są nieuczciwi, myślą głównie o pieniądzach. Tak odpowiadała blisko jedna trzecia pytanych. - Tę postawę wobec adwokatury określiłabym jako uwielbienie i perwersję zarazem - mówi doc. Łojko. - Uwielbienie wynika z tego, że jest to zawód ciekawy i dobrze płatny. "Perwersja" wiąże się ze świadomością, iż część adwokatów nie respektuje etyki i godności swego zawodu.

W murach uniwersyteckich wydziałów prawa rośnie nam więc kasta ludzi, którzy gardzą sami sobą, ale są z tym pogodzeni. Bo pieniądze, te pieniądze…