Pardon

Piszę prawdopodobnie, bo sprawa śmierci Stanisława Pyjasa - krakowskiego studenta znalezionego martwego w 1977 r. na klatce schodowej jednej z kamiennic - do dziś nie jest wyjaśniona. Wiele wskazuje jednak na to, że Pyjas zginął z rąk funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Faktem jest natomiast to, że Maleszka przez wiele miesięcy donosił bezpiece na swojego przyjaciela. Przyznał się zresztą do tego w 2001 r., gdy o współpracę z SB oskarżył go Bronisław Wildstein. W latach 70-tych przyjaciel Maleszki i Pyjasa.

Sześć lat temu Maleszka był jednym z publicystów "Gazety Wyborczej". Na jej łamach krytykował m.in. ideę lustracji. Do współpracy z SB przyznał się w tekście "Byłem 'Ketmanem': Wyjaśnienia Lesława Maleszki na temat jego współpracy z SB":

W kwietniu 1976 r. trafiłem po raz pierwszy na przesłuchanie w komendzie krakowskiej SB. (...) Przesłuchanie, któremu zostałem poddany, przebiegało bardzo brutalnie. (...) Popełniłem największy błąd, jaki w tej sytuacji można było popełnić. Zacząłem prosić, by nie wyrzucano mnie ze studiów. Pokazałem, jak bardzo jestem słaby. Bezpiecy tylko na to czekali. Chcesz studiować? Coś za coś. Położyli przede mną kartkę i długopis i podyktowali mi treść oświadczenia o współpracy. Kazali mi wybrać sobie pseudonim. Przypomniał mi się Ketman ze "Zniewolonego umysłu" Czesława Miłosza. Człowiek dwóch religii, który ukrywa swe prawdziwe poglądy, udając osobę lojalną wobec opresywnej władzy. Wydawało mi się, że taka gra będzie możliwa.

Odpowiedź była tak absurdalna, że opadły mi ręce. A chwilę później pomyślałem: "Kim ja jestem, by liczyć na to, że bezpieka powie mi prawdę? Dla nich jestem tylko małym gnojkiem, którego wykorzystują jak narzędzie. Małym, zaszantażowanym i zastraszonym pionkiem, który gra marną rolę w nie swoim teatrze". Tak skończył się sen o Ketmanie.

Chciałbym, by moje akta osobowe gromadzone przez SB były pierwszymi - i ostatnimi, które zostaną publicznie otwarte. Policja polityczna w komunistycznym państwie złamała kręgosłupy moralne wielu osób. Szantażem, strachem, prowokacją, biciem. Nie z każdym udało się to zrobić tak łatwo jak ze mną, ale skutki musiały być równie opłakane.

Kierownictwo "Gazety Wyborczej" odsunęło Maleszkę od pisania tekstów, ale nie wyrzuciło go z pracy. Dlatego tym bardziej zaskakująca jest dzisiejsza wiadomość. Oświadczenie redaktorów naczelnych "Wyborczej":

Lesław Maleszka zrezygnował 20 czerwca br. z pracy w "Gazecie Wyborczej". Kierownictwo redakcji przyjęło jego wniosek o zwolnienie.
W listopadzie 2001 r. - gdy została ujawniona szokująca przeszłość Maleszki jako agenta SB, do czego się przyznał - zdecydowaliśmy, że nie może już publikować na naszych łamach. Zgodziliśmy się natomiast, by mógł on wykonywać niektóre prace redakcyjne dla "Gazety" w ograniczonym zakresie i poza siedzibą redakcji. Decyzja ta była wtedy trudna do przyjęcia dla naszego zespołu, podjęliśmy ją wyłącznie ze względów humanitarnych i socjalnych.
Z chwilą, gdy Lesław Maleszka postanowił wystąpić o rozwiązanie stosunku pracy, zaakceptowaliśmy to.

Czy jeszcze usłyszymy o "Ketmanie"?