Pardon

O swojej decyzji Janusz Kochanowski pisze dziś w "Rzeczpospolitej". Wczoraj sędziowie trybunału uchylili przepis przewidujący karę więzienia za przypisywanie Polakom udziału w zbrodniach komunizmu lub nazizmu. Zrobili to na wniosek rzecznika, który argumentował, że przepis ten został uchwalony w niewłaściwy sposób. Dziś w "Rzeczpospolitej" Kochanowski wyjaśnia, że chodziło mu również o ochronę wolności słowa i swobody badań historycznych - w tym prawa do popełniania błędów. To wartości - jak pisze Rzecznik Praw Obywatelskich - chronione także przez Konstytucję RP.

Dlatego Janusz Kochanowski postanowił zwrócić się do Trybunału Konsytucyjnego o uznanie za niezgodny z konstytucją przepisu o tzw. kłamstwie oświęcimskim.

W ustawodawstwie polskim do kłamstwa oświęcimskiego odnosi się art. 55 ustawy o IPN, która wprowadza zakaz publicznego negowania zbrodni nazistowskich, komunistycznych oraz innych zbrodni wojennych – tj. zarówno zaprzeczania faktom historycznym, jak również kłamstwa rozumianego jako świadome i celowe fałszowanie faktów. Notabene to, co potocznie określa się mianem kłamstwa oświęcimskiego, nie ogranicza się w tym przypadku wyłącznie do negowania Holokaustu i zbrodni popełnionych na osobach narodowości żydowskiej, ale obejmuje także zbrodnie popełniane na członkach innych narodowości.

Podobne zakazy funkcjonują także w innych krajach Europy Zachodniej na czele z Niemcami. To na ich mocy w Austrii na rok więzienia skazano brytyjskiego historyka Davida Irvinga, który od lat twierdzi, że Holocaustu nie było. I jest dzięki temu bohaterem wszystkich neonazistów.

Polski Rzecznik Praw Obywatelskich nie ma oczywiście zamiaru stawać w jednym szeregu z ludźmi, którzy starają się wybielić hitlerowców.

Występując przeciwko penalizacji negacjonizmu jako niespełniającego owego wymogu konieczności ograniczenia wolności słowa i badań naukowych, trzeba od razu powiedzieć, że zakazy te mogą i powinny być podważane tylko tam i tylko o tyle, o ile nie dotyczy to tzw. mowy nienawiści (hate speech). W Polsce podlegają one odrębnej penalizacji z art. 256 i 257 k.k. zakazujących publicznego propagowania faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa lub nawoływania do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych, a także publicznego znieważania grup ludności albo poszczególnych osób z powodu ich przynależności.

Janusz Kochanowski słusznie zauważa, że pamięć o zbrodniach tak nazizmu, jak i komunizmu nie zależy od zapisów w kodeksach, ale postawy społeczeństwa. A także edukacji. Tylko, że z tym ostatnim - co pokazała choćby historia ze zdjęciem z krematorium w obozie zagłady na Majdanku - mamy problem.